Rini Hurkmans
A Personal Gesture Reflections
8 Mar 2022 — 8 Nov 2023

A Story by Kitty Zijlmans

Stopover
The next stop for A Personal Gesture was on the 17th of March 2022, during the course 'Art in a Global Perspective', which Kitty Zijlmans (Professor Emeritus of Contemporary Art History/World Art Studies at Leiden University) is currently teaching at the initiative of the VONKC (Vereniging Onderwijs Kunst en Cultuur). The course is intended for teachers of art classes in secondary education and teachers in training at academies, see the website vonkc.nl

The first session of the course focused on the material and its power of expression, the material as a partner-in-crime of the artist. I started the lecture with this sculpture because its physical presence was so meaningful. It is a sculpture in which the literal and figurative meanings of the inviting gesture coincide. Passing on and receiving the sculpture is a gesture of friendship and appreciation, the arm in turn also invites you to approach and connect. You can hold the arm and this physical tangibility of the sculpture makes such an impression. As the photograph shows, I immediately mould my hand and arm to the sculpture after receiving it. The optical shifts to the haptic, the sensory perception by tactile sense is so essential because of the proximity of the 'thing' and its touch.

The arm will stay with us for a while, before moving on to the next stop. The transfer will take place during a special moment, but more about that later. Our visitors all ask about the arm without exception and are then allowed to hold it for a while. They cannot get any closer to Michelangelo.

Leiden, 24th of August 2022

A Personal Gesture together with De Muur #1, a work by Rudi Struik, 2017, triptych, mixed media, 174 x 125 x 4,5 cm

New destination: location Hogeschool voor de Kunsten Utrecht

After spending several months at our home and finding a virtual home in the Art in a Global Perspective course, where it will permanently be part of the second lecture on affect and agency of art thought from the point of view of the material, A Personal Gesture was handed over to cultural historian Nancy Jouwe on November 8. The occasion was the announcement of her Research Fellowship at HKU, which took place in the building (a shed actually) that houses the MA Fine Arts. It is a place where students can work and exchange with each other, where they are mentored and can develop. A place to blossom. When we walked in with the box in which the arm is transported, we immediately felt at home in this art place, and I think the arm did too.

Surrounded by Master students and in the presence of some colleagues, after a brief introduction, I handed the sculpture to Nancy. When the arm came out of the box we heard an ohh from all sides, as those present were surprised by the expressiveness of the arm and the gesture. The arm as a connection between people and an invitation to join, and yes, belong, is what makes this such a significant work. It invites reflection on how we relate to each other as people, who we include and exclude, how essential the closeness of the other is and their touch.

As Ineke Sluiter, an earlier temporary guardian of A Personal Gesture, notes, the arm refers to both destruction – the vandalism that has befallen art throughout the ages, precisely because it has such power of expression – and connection. As a gesture, it invites one to come closer, to become part of a greater whole, just as the arm is a part of Michelangelo's Pièta.

Nancy Jouwe does research and publishes on racism and intersectionality. She has worked for many years to disclose the slavery past of the Netherlands and, more specifically, the involvement of Dutch cities. The handover to her is a recognition of her great efforts to make the Netherlands more aware of our shared past and its consequences. It is also the gesture of a white Dutch person to one of colour.
At our house, it is now somewhat empty after months of experiencing the presence of the arm. At HKU, it will have another effect and who knows; maybe it will inspire young aspiring artists to create new work.

Leiden, 21st of November 2022

©Kitty Zijlmans, November 2022

Lees de bijdrage van Kitty Zijlmans in het Nederlands.

Tussenstop
Een volgende halteplaats van Een persoonlijk gebaar was op 17 maart 2022 binnen de cursus ‘Kunst in mondiaal perspectief’, die Kitty Zijlmans (Emeritus hoogleraar Kunstgeschiedenis Nieuwste Tijd/World Art Studies van de Universiteit Leiden) momenteel geeft op initiatief van de VONKC (Vereniging Onderwijs Kunst en Cultuur). De cursus is bedoeld voor docenten in de kunstvakken in het voortgezet onderwijs en lerarenopleidingen aan de academies, zie de website vonkc.nl

De eerste aflevering van de cursus stond in het teken van het materiaal en zijn zeggingskracht, het materiaal als partner-in-crime van de kunstenaar. Ik begon het college met dit beeld omdat de fysieke aanwezigheid van de sculptuur zo betekenisvol was. Het is een beeld waarin de letterlijke en figuurlijke betekenis van het uitnodigende gebaar samenvallen. Het doorgeven en ontvangen van het beeld is een gebaar van vriendschap en waardering, de arm nodigt op zijn beurt eveneens uit tot toenadering en verbinding. Je kunt de arm vasthouden en die fysieke tastbaarheid van de sculptuur maakt zo’n indruk. Zoals de foto laat zien vorm ik mijn hand en arm na ontvangst meteen naar die van de arm. Het optische verschuift naar het haptische, de zintuigelijke waarneming via de tast is zo wezenlijk vanwege de nabijheid van het ‘ding’ en de aanraking ervan.

De arm zal nog eventjes bij ons thuis verblijven, voordat hij doorgaat naar de volgende halte. De overdracht zal plaatsvinden tijdens een bijzonder moment, maar daarover later meer. Bezoekers thuis vragen allen zonder uitzondering naar de arm en mogen hem dan eventjes vasthouden. Dichterbij Michelangelo kunnen ze niet komen.

Leiden, 24 augustus 2022

Nieuwe bestemming: standplaats Hogeschool voor de Kunsten Utrecht

Na een aantal maanden bij ons thuis te zijn geweest en een virtueel onderkomen te hebben gevonden in de cursus Kunst in Mondiaal Perspectief, waar het blijvend een onderdeel zal zijn van het tweede college over affect en agency van kunst gedacht vanuit het materiaal, is Een persoonlijke gebaar op 8 november overgedragen aan cultuurhistorica Nancy Jouwe. De gelegenheid was de bekendmaking van haar Research Fellowship aan de HKU en vond plaats in het gebouw (een loods eigenlijk) waar de MA Fine Arts is gehuisvest. Het is een plek waar de studenten kunnen werken en met elkaar uitwisselen, waar zij worden begeleid en zich kunnen ontwikkelen. Een plaats om tot bloei te komen. Toen wij binnenstapten met de kist waarin de arm wordt vervoerd, voelden we ons op deze kunstplek meteen thuis, en volgens mij de arm ook.

Omringd door Master-studenten en in de aanwezigheid van enkele collega’s heb ik, na een korte inleiding, de sculptuur overhandigd aan Nancy. Toen de arm uit de kist kwam hoorden wij van alle kanten een ohh, verrast als de aanwezigen waren door de zeggingskracht van de arm en het gebaar. De arm als verbinding tussen mensen en als uitnodiging erbij te komen, en ja, erbij te horen, maakt dit zo’n veelzeggend werk.

Het nodigt uit tot reflectie hoe we ons als mensen tot elkaar verhouden, wie we in- en uitsluiten, hoe wezenlijk de nabijheid van de ander is en hun aanraking.

Zoals Ineke Sluiter als eerdere tijdelijke bewaarder van Een persoonlijk gebaar opmerkt, verwijst de arm naar zowel destructie, het vandalisme dat kunst door alle eeuwen heen ten deel valt, juist omdat ze zo’n zeggingskracht heeft, als verbinding. Als gebaar nodigt het uit naderbij te komen, deel te worden van een groter geheel, net zoals de arm een deel is van de Pièta van Michelangelo.

Nancy Jouwe doet onderzoek naar en publiceert over racisme en intersectionaliteit. Zij zet zich al jarenlang in om het slavernijverleden van Nederland en meer specifiek de betrokkenheid van Nederlandse steden over het voetlicht te brengen. De overdracht aan haar is een erkenning voor haar grote inzet Nederland meer bewust te maken van ons gedeelde verleden en de consequenties daarvan. Het is ook het gebaar van een witte Nederlandse naar een van kleur.

Bij ons thuis is het nu wat leeg na maanden de aanwezigheid van de arm te hebben ervaren. Op de HKU gaat het weer een andere werking hebben en wie weet inspireert het jonge aankomende kunstenaars tot nieuw werk.

Leiden, 21 november 2022

©Kitty Zijlmans, november 2022

Related